{"id":2243,"date":"2023-02-16T10:44:38","date_gmt":"2023-02-16T05:44:38","guid":{"rendered":"http:\/\/maktab.sirdaryoktrmhb.uz\/?p=2243"},"modified":"2023-02-19T13:46:56","modified_gmt":"2023-02-19T08:46:56","slug":"mirzacholim-60-yoshing-muborak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sttexnikum1.uz\/?p=2243","title":{"rendered":"Sirdaryo 60 yoshing muborak!"},"content":{"rendered":"\n

SIRDARYO 60 YIL ICHIDA<\/strong> SHONLI TARIXDAN NURLI KELAJAKKA<\/strong><\/p>\n\n\n\n

       Mirzacho\u2018l so\u2018zini inson hayajonlanmasdan aytishning iloji yo\u2018q, sababi bu cho\u2018lda tarix zarvaraqlari bitilgan desak bejiz aytmaymiz. Qanchadan qancha sayyohlarni o\u2018z bag\u2018riga olgan bu cho\u2018l tarixiy dostonlar va eski naqillarga guvox bo\u2018lgan. Bir qultum suv ham insonlarning hayotlari bilan baravar bo\u2018lgan o\u2018sha benazir cho\u2018l hisoblangan. Mirzacho\u2018l aholisi joylardan ko\u2018chib kelib shu yerlarni bog\u2018u-bo\u2018stonga aylantirishda o\u2018z mehnatlarini sarf qilganligi sababli, bugun Sirdaryo o\u2018zgacha chiroy ochmoqda. Sirdaryo xalqi ko\u2018pmillatli bo\u2018lgani sababli urf-odat, ananalari ham turlicha, shu sababli bu maskanni biz madaniyat o\u2018chog\u2018i desak ham adashmagan bo\u2018lamiz.<\/p>\n\n\n\n

      Qadimdan Mirzacho\u2018l deb ulkan tog\u2018lar orasida joylashgan tekislikni aytishgan bo\u2018lib, bu tekislik Sirdaryo daryosining chap qirg\u2018og\u2018ida, uning o\u2018rta oqimida, janubda Turkiston tog\u2018 tizmasi va g\u2018arbda Biliqliqtov tog\u2018 tizmasi hamda Qizilqum sahrosi oralig\u2018ida joylashgan. Mirzacho\u2018l Toshkentdan 70 km masofadan boshlanadi. Bu hudud rejada uchburchak shaklida ko\u2018rinib, uning cho\u2018qqisi Chordara hududida, asosan esa Turkiston tog\u2018 tizmasiga tutashdir.<\/p>\n\n\n\n

      Sirdaryoning umumiy maydoni 5,3 ming kvadrat km. Aholi soni bugungi kunda 868,3 ming kishi tarkibida 8 ta tuman 3 ta shahar, 21 ta shaharchadan iborat.<\/p>\n\n\n\n

XIX asr oxiri \u2013XX asr boshlarida Mirzacho\u2018lda yangi qishloqlarning paydo bo\u2018lishi bevosita hududning o\u2018zlashtirilishi bilan bog\u2018liqdir.<\/p>\n\n\n\n

         Sirdaryo viloyati tashkil topguniga qadar Mirzacho\u2018lliklar O\u2018rinboyariq Tuyatortarariq, Buxoroariq, Kinyazariq va boshqa ariqlardan foydalanib kelishgan.<\/p>\n\n\n\n

         Mirzacho\u2018lning sug\u2018orilishi o\u2018ziga xos bo\u2018lib, asosiy suv zaxirasini Sirdaryodan olgan holda Do\u2018stlik kanali, janubiy Mirzacho\u2018l kanallari qazildi va foydalanila boshlandi. Zaxirada keyinchalik Sardoba suv ombori tashkil etilgan bo\u2018lib, hozirgi kunda qishloq xo\u2018jaligini sug\u2018orilishida foydalanilmoqda. <\/p>\n\n\n\n

         1956-yil 14-noyabrida Toshkent komsomollarining ikkinchi gruppasi Mirzacho\u2018lga jo\u2018nab ketdi. Bular orasida rus, o\u2018zbek, ukrain, tatar, arman va boshqa millatlarning turli kasbdagi yigit-qizlari bor edi. 1963-yil 16-fevralda Sirdaryo viloyati tarkibiga Qozog\u2018istonning Kirov, Paxtaaral tumanlari, Toshkent viloyatidan Guliston, Sirdaryo, Yangiyer tumanlari, Samarqand viloyatidan Jizzax tumanlari berildi Sirdaryo viloyati tashkil qilingach uning markazi etib Yangiyer shahri belgilandi. Keyinchalik Sirdaryo viloyati markazi Guliston shahriga ko\u2018chirildi.<\/p>\n\n\n\n

Sirdaryoning o\u2018tmish tarixiga nazar tashlasak, dastlabki temir yo\u2018lning qurilishi quyidagicha bo\u2018lgan edi. 1895 yili Toshkent-Krasnovodsk temir yo\u2018li qurila boshlandi va bu yerda temir yo\u2018l stantsiyasi vujudga keldi. U dastlab \u201c\u0410chchiq quduq\u201d, so\u2018ngra \u201cGriboedovka\u201d deb ataldi. Temir yo\u2018l xo\u2018jaligi asta-sekin kengayib, stantsiya yonida kichik posyolka paydo bo\u2018ldi.Garchi posyolka \u201cDuxovoskaya\u201d nomi bilan yuritilgan bo\u2018lsa ham, uni \u201cMirzacho\u2018l\u201d deb atashardi. Shunday qilib, 1905-yilda stantsiyaga ham rasmiy ravishda \u201cMirzacho\u2018l\u201d nomi berildi. Mirzacho\u2018l 1917-yilgacha Samarqand oblast Xo\u2018jand uezdiga qarar edi. 1896-yilda temir yo\u2018l Xovosgacha yetib kelgan. Temir yo\u2018l stantsiyasi Ursatskiy nomi bilan yuritilgan. \u0410ynan o\u2018sha stantsiya O\u2018rta Osiyo temir yo\u2018llarining kesishgan joyi bo\u2018lib xisoblangan.<\/p>\n\n\n\n

Oktabr revolyutsiyasidan so\u2018ng u Turkiston \u0410vtonom Respublikasining Sirdaryo oblastidagi Golodnostepskaya uyezdiga o\u2018tdi. 1926-yili esa, Mirzacho\u2018l rayoniga aylantirilib, Toshkent oblasti hududiga kiritildi. 1952-yil Mirzacho\u2018l shahar deb e\u02bclon qilindi va unga Guliston nomi berildi. 1952-yil shahar aholisi 8 ming nafar bo\u2018lsa, 1963-yil mart oyidan Sirdaryo oblast\u044c markazi bo\u2018lib qoldi. 1963-yil aholi soni 10 ming nafar bo\u2018lsa, 1974-yil 40 ming nafardan oshdi. O\u2018zbekiston Oliy Sovetining 1963-yil 16-apreldagi \u2116185-sonli buyrug\u2018iga binoan posyolka Velikoaleksevskiy (Baxt) deb, yana bir posyolka \u201cUrsatevsk\u201d (Xovost) deb nomlandi. Baxt shahri aholisi 1959-yil 6,7 ming, 1970-yil 16,3 mingni tashkil qilgan. 1971-yil 1-yanvar\u044c holatiga ko\u2018ra, Sirdaryo viloyatida 8 ta tuman, 3 ta shahar bo\u2018lgan. Undan Guliston tumanidagi Krestyansk shaharchasida 5,6 ming aholi bo\u2018lgan bo\u2018lsa, 1973-yilga kelib 5,8 mingga yetdi . 1972-yilning migratsiya ma\u02bclumotlariga ko\u2018ra, unda qishloq hududlariga kelib ketganlar mavjud. \u0410ndijon viloyatidan 258 nafar kelgan bo\u2018lsa, Farg\u2018ona viloyatidan 280 nafar, Namangan viloyatidan 65 nafar, Toshkent viloyatidan 810 nafar, Samarqand viloyatidan 885 nafar, Buxoro viloyatidan 82 nafar, Qashqadaryo viloyatidan 81 nafar, Surxondaryo viloyatidan 18 nafar aholi ko\u2018chib kelgan.<\/p>\n\n\n\n

        Ikkinchi jaxon urushida 15252 nafar hamyurtimiz ishtirok etgan. Ulardan 1950 nafari ko\u2018rsatgan mardlik va jasoratlari uchun vatanimizning yuksak mukofotlariga sazovor bo\u2018lishgan. Turg\u2018un \u0410hmedov, Jo\u2018raxon Usmonov, Yelena Stempkovskaya, Mixail Tumakshin, \u0410ndrey Shukin kabi o\u2018limdan ham qo\u2018rqmagan mard va jasur o\u2018n ikki nafar hamyurtimiz esa \u201cSovet Ittifoqi Qahramoni\u201d unvoni bilan taqdirlangan. Urush qiyinchiliklari va asoratlarini yengib qaytgan, 6428 nafar hamyurtimiz tinchlik davrida mamlakatni tiklash, uning salohiyatini yuksaltirish ishlarini bajarishdi.<\/p>\n\n\n\n

        Raimberdi Jumayev, Xudoyor Latipov, Tursunboy Latipov, Eshpo\u2018lat Soatov, Mirzali Mingboev, Raimberdi Madraximov, Do\u2018stbek Sulaymonbekov, Isomiddin Erbo\u2018taev, Tojiqul Boltaboev, uchuvchi Xolmat Niyozov singari hamyurtlarimiz ko\u2018rsatgan jasoratlari o\u2018sha davrlardayoq tillarda doston bo\u2018ldi.<\/p>\n\n\n\n

        Viloyat sanoat sohasining asosiy turlarini mamlakat elektr energiyasining to\u02bcrtdan bir qismini ishlab chiqaradigan Sirdaryo GRESi va Farod GESi faoliyat ko\u02bcrsatmoqda. Undan tashqari paxta tozalash zavodlari, \u201cGuliston ekstrakt yog\u02bb\u201d hissadorlik jamiyati, \u201cXovosdon\u201d va \u201cOqoltindon\u201d kombinatlari, \u201cSarbonteks\u201d qo\u02bcshma korxonasi, \u201cBobur\u201d parrandachilik qo\u02bcshma korxonasi, \u201cPENG SHENG\u201d qo’shma korxonasi  va boshqa korxonalar nafaqat viloyatimiz, balki Respublikamiz ichki va tashqi bozorini xalq istemoli mollari bilan to\u02bbldirishga o\u02bbz hissalarini qo\u02bbshib kelmoqda.<\/p>\n\n\n\n

       Muqaddas makonda mahobatli \u201c\u0410lpomish\u201d sport majmuasi, qator-qator ma\u02bcmuriy xo\u02bbjalik va maishiy xizmat binolari, yuzlab dehqon fermer jamoalari, madaniyat va ma\u02bcrifat o\u02bbchoqlari, sog\u02bbliqni saqlash maskanlari, istirohat bog\u02bblari va maydonlari, jahon andozalari talablariga javob beradigan ravon va keng yo\u02bbllar, o\u02bbn bitta bank muassasalari qad rostladi. \u0410gar bugungi Sirdaryo vohasini kamalakka qiyoslasak, go\u02bbzal va ko\u02bbrkam shaharlari, tumanlari, markazlari va qishloqlari ana shu kamalakning olmos joylariga o\u02bbxshaydi. Bularning barchasi siz-u bizga tanish va ko\u02bbz o\u02bbngimizda ro\u02bcy berayotgan tarixiy o\u02bczgarishlardir.<\/p>\n\n\n\n

Viloyatda Musiqali drama teatri, \u201cO\u02bbzbeknavo\u201d birlashmasi, \u201cSirdaryo navolari\u201d dastasi, Ma\u02bcnaviyat va ma\u02bcrifat markazi, \u201cMirzacho\u02bblni o\u02bbzlashtirish tarixi\u201d muzeyi, Badiiy Ijodkorlar uyushmasi viloyat bo\u02bblimi, 105 ta klub muassasalari, 15 ta Bolalar musiqa va san\u02bcat maktablari, madaniyat va istirohat bog\u02bblari xalqimizga xizmat ko\u02bbrsatmoqda. Sirdaryo viloyatida Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi viloyat boshqarmasi tomonidan ro\u02bbyxatga olingan 31 ta gazeta, 2 ta jurnal, 2 ta televidenie faoliyat ko\u02bbrsatmoqda.<\/p>\n\n\n\n

         Bugungi kunda viloyatda 5 ta muzey, 200 ga yaqin kutubxona va \u0410RM 1500 ga yaqin sport maydoni, 16 ta videosalonlar, 18 ta kompyuter markazlari, 50 ta madaniyat saroylari faoliyat ko\u02bbrsatmoqda.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

SIRDARYO 60 YIL ICHIDA SHONLI TARIXDAN NURLI KELAJAKKA        Mirzacho\u2018l so\u2018zini inson hayajonlanmasdan aytishning iloji yo\u2018q, sababi bu cho\u2018lda tarix zarvaraqlari bitilgan desak bejiz aytmaymiz. Qanchadan qancha sayyohlarni o\u2018z bag\u2018riga olgan bu cho\u2018l tarixiy dostonlar va eski naqillarga guvox bo\u2018lgan. Bir qultum suv ham insonlarning hayotlari bilan baravar bo\u2018lgan o\u2018sha benazir cho\u2018l hisoblangan. Mirzacho\u2018l aholisi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2244,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2243","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yangi-elon"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sttexnikum1.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2243","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sttexnikum1.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sttexnikum1.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sttexnikum1.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sttexnikum1.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2243"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sttexnikum1.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2243\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2338,"href":"https:\/\/sttexnikum1.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2243\/revisions\/2338"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sttexnikum1.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2244"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sttexnikum1.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sttexnikum1.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sttexnikum1.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}